Πάσχα στην Αμοργό: Με βυζαντινά και εντυπωσιακά έθιμα

Η Αμοργός είναι ένας από τους πιο αγαπημένους προορισμούς, με τον αυθεντικό κυκλαδίτικο χαρακτήρα της, που διατηρείται σχεδόν αναλλοίωτος ως σήμερα και με τα γραφικά χωριά της. Όσοι την έχουν επισκεφθεί, κάνουν λόγο για μια ανεξήγητη αίσθηση, για μια ιδιαίτερη ενέργεια που την αισθάνεσαι όσο βρίσκεσαι εκεί. Μία από τις ομορφότερες περιόδους στο νησί είναι το Πάσχα, καθώς γιορτάζεται διαφορετικά από τα άλλα μέρη της Ελλάδας. Ακολουθεί τα βυζαντινά έθιμα μέσα σε κλίμα κατάνυξης και συναισθημάτων και σε μια αποθεωτική ανοιξιάτικη φύση που προσφέρει απλόχερα ένα ατέλειωτο πλήθος αγριολούλουδων, χρωμάτων και αρωμάτων.

Τα «λαζαράκια»

Το Σάββατο του Λαζάρου οι νοικοκυρές πλάθουν με ζυμάρι ανθρωπόμορφα σχήματα. Ονομάζονται «λάζαροι», «λαζαράκια» ή «κουκλάκια» και θυμίζουν τις μορφές των πρωτοκυκλαδικών ειδωλίων, από τα οποία τα πιο γνωστά άλλωστε προέρχονται από την Αμοργό.

Το μυρωδάτο «χαλί»  

Από νωρίς το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής όλοι οι δρόμοι των χωριών απ' όπου θα περάσει ο Επιτάφιος και το εσωτερικό των εκκλησιών στρώνονται με φρεσκοκομμένα ανθισμένα βλαστάρια φασκόμηλου και αργανιάς. Καθώς τα αρώματα απελευθερώνονται από τις πατημασιές των περαστικών, τα αιθέρια έλαια δημιουργούν μια μεθυστική ατμόσφαιρα και αποτελούν ταυτόχρονα μια σπονδή στη φύση που αναγεννιέται και στον Χριστό που ανασταίνεται.

Τα «Πασχιάτικα»

Τη Μεγάλη Παρασκευή, μετά την Αποκαθήλωση, φθάνουν στην εκκλησία τα «Πασχιάτικα», μεγάλα καφάσια διακοσμημένα με δαντέλες και λουλούδια, γεμάτα με άρτο, εις μνήμην αγαπημένων που έφυγαν. Αυτά, μαζί με ελιές, χαλβά, κρασί, και ψημένη ρακί, μοιράζονται σε όλους τους εκκλησιαζόμενους μετά το τέλος της λειτουργίας, στην αυλή της εκκλησίας.

ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΤΟΥ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ

Ένα πασχαλιάτικο έθιμο που ξεκίνησε τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, είναι οι φωτιές το βράδυ της περιφοράς του Επιταφίου. Στη Χώρα, όλα τα στενά και τα σκαλιά γεμίζουν με εκατοντάδες αυτοσχέδιες φωτιές, που ανάβονται σε μικρά πήλινα ή μεταλλικά σκεύη. Το έθιμο απλώθηκε και υιοθετήθηκε σε όλα τα χωριά της Αιγιάλης και στα Κατάπολα.
 

Ο επιτάφιος στα Κατάπολα

Η εμπειρία του Επιταφίου τη Μεγάλη Παρασκευή στα όμορφα Κατάπολα είναι συγκλονιστική και προσφέρει ένα φαντασμαγορικό θέαμα. Κατά μήκος της παραλίας, στο γραφικό φυσικό λιμάνι, αλλά και μέσα στα στενά, οι μικρές φωτιές δημιουργούν ένα μαγευτικό σκηνικό. Σιγοκαίνε περίπου 2.500 τενεκεδάκια, τα οποία οι κάτοικοι έχουν γεμίσει με άμμο και στουπί ποτισμένο με εύφλεκτο υγρό. Παράλληλα, την ώρα της περιφοράς οι δρόμοι είναι στρωμένοι με ντόπια μυρωδικά, όπως φασκόμηλο και ρίγανη, αναδύοντας στην ατμόσφαιρα αρώματα μεθυστικά, καθώς τα πατούν οι περαστικοί. Συνοδεύουν από τη θάλασσα τα καΐκια, με τους ψαράδες να κρατούν αναμμένες δάδες και να βάφουν κόκκινο τον ουρανό με καπνογόνα συμπληρώνοντας αυτή τη μοναδική, κατανυκτική εμπειρία σε ένα από τα ομορφότερα χωριά των Κυκλάδων! 

Λιτανεία σε όλο το νησί

Αν και συνήθως το Πάσχα τελειώνει με το βράδυ της Ανάστασης και τον οβελία της Κυριακής, στην Αμοργό ο αναστάσιμος εορτασμός συνεχίζεται για μία ακόμα εβδομάδα. Ακολουθώντας ένα έθιμο που πηγαίνει πίσω στα χρόνια του Βυζαντίου, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα από την Παναγία τη Χοζοβιώτισσα, ξεκινά λιτανεία σε όλα τα χωριά του νησιού. Με προπομπό το λάβαρο της Αναστάσεως, οι εικόνες της Παναγίας Χοζοβιώτισσας και του Αγίου Γεωργίου του Βαρσαμίτη μεταφέρονται στη Χώρα, στο ναό του Χριστού Φωτοδότη. Τις επόμενες μέρες οι εικόνες πηγαίνουν στον Βαρσαμίτη κι από εκεί κατεβαίνουν στα Κατάπολα. Έτσι καθαγιάζονται τα χωράφια, τα βοσκοτόπια, το λιμάνι και η θάλασσα. Μία άλλη λιτανεία πηγαίνει στην Αιγιάλη, για τον καθαγιασμό του ανατολικού άκρου της Αμοργού με τους οικισμούς Λαγκάδα, Θολάρια, Ποταμό, Στρούμπο και Όρμο. Οι κάτοικοι κάθε χωριού, πηγαίνουν με τα εξαπτέρυγα να την υποδεχθούν στην μέση της διαδρομής από το άλλο χωριό, όπου οι άλλοι χωρικοί την παραδίδουν. Από όλους, ακούγεται το Χριστός Ανέστη, καθώς περπατούν στα λουλουδιασμένα μονοπάτια, με τις μεθυστικές ευωδιές. Οι εικόνες, επιστρέφουν στο Μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας την Κυριακή του Θωμά, συνοδεία κόσμου από όλο το νησί.

Το κάψιμο του Ιούδα

Την Ημέρα της Λαμπρής, οι καμπάνες χτυπούν ασταμάτητα. Σε πολλά χωριά του νησιού, όπως στην Κάτω Μεριά, στα Θολάρια, στον Ποταμό, στην Λαγκάδα, η νεολαία ετοιμάζει το ομοίωμα του Ιούδα ή Ωβραίου, που το βάζουν σε κεντρικό μέρος, να το βλέπουν όλοι. Το έθιμο είναι, να το κάψουν μετά τον Εσπερινό της Αγάπης έξω από την εκκλησία. Τότε, παίζουν και πολλά παιχνίδια ομαδικά όλοι οι νέοι του χωριού, ενώ τους παρακολουθούν χαρούμενοι οι μεγάλοι.

Το αμοργιανό λαμπριάτικο κατσικάκι

Το τυπικό πασχαλινό φαγητό της Αμοργού είναι το γεμιστό κατσικάκι ή αρνί. Το γεμίζουν με ρύζι, συκωταριά και διάφορα μυρωδικά. Κατά το παλαιό έθιμο ψήνεται στον φούρνο μέσα σε ταψιά ή σε πήλινο σκεύος. Αρνί στη σούβλα δεν συνηθίζεται στο νησί. Χαρακτηριστική είναι η μυρωδιά του δεντρολίβανου που βάζουν γύρω από το ψητό. Παλαιότερα υπήρχαν και άναβαν φούρνοι σε κάθε σπίτι όπου έκαιγαν με κλαδιά και βέβαια η μυρωδιά αλλά και η γεύση ήταν διαφορετικές. Σήμερα διατηρούνται ελάχιστοι τέτοιοι φούρνοι.

 

Για τη ΔΙΑΜΟΝΗ σας στην Αμοργό προτείνουμε:

ΑΙΓΙΑΛΗ: Aegialis Hotel & Spa 5*****  (Τηλ. 2285073393, www.aegialis-amorgos.com)

ΚΑΤΑΠΟΛΑ: Villa Katapoliani (Tηλ. 2285071064, www.villakatapoliani.gr)

Pension Barbara (Τηλ. 2285071723, www.barbarapension.gr)