Σάμος: Πασχαλινά έθιμα στο νησί του Πυθαγόρα

 

Είναι γνωστό σε όλη την Ελλάδα ως «το πράσινο νησί». Ιδιαίτερα τώρα την άνοιξη, τα χρώματα και τα αρώματα που απλόχερα χαρίζει η φύση, κάνουν τη Σάμο έναν ελκυστικό τόπο να επισκεφτείτε και να γιορτάσετε την Ανάσταση με νησιωτικό χαρακτήρα. Σε κάθε χωριό αναβιώνουν διαφορετικά έθιμα μικρά ή μεγάλα, όπως το χτύπημα της κούνιας στην Καστανιά, ο πυροβολισμός του Ιούδα στους Αγίους Θεοδώρους, οι γνωστές οβίδες στο Μαραθόκαμπο.

 

Το πιο εκρηκτικό έθιμο στον Μαραθόκαμπο

Στον Μαραθόκαμπο ανήμερα του Πάσχα σκάνε οβίδες! Δεν είναι μόνο απλές τουφεκιές, αλλά χιλιάδες κάλυκες από οβίδες, οι οποίες ταπώνονται με μπαρούτι και χαρτί, στήνονται στο έδαφος στις γύρω πλαγιές του χωριού και το πρωί της Λαμπρής τις πυροδοτούν δημιουργώντας επαναλαμβανόμενες εντυπωσιακές εκρήξεις. Το φαντασμαγορικό έθιμο των «Τουφεκιών» αναβιώνει τα τελευταία 100 χρόνια και έχει τις ρίζες του στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Για την πραγματοποίησή του, απαιτείται προετοιμασία μήνες πριν. Η κάθε ενορία έχει στην κατοχή της χιλιάδες τέτοια «τουφέκια». Μετά τη μεσημεριανή περιφορά της Αναστάσεως, όλες οι ενορίες συναντώνται σε προκαθορισμένο σημείο, και η καθεμία, με τη σειρά της, ξεκινά τις «Τουφεκιές». Νικήτρια αναδεικνύεται η ενορία που καταφέρνει να παρουσιάσει το πλέον εντυπωσιακό θέαμα από την άποψη του ήχου και των χρωματιστών καπνών. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, όλοι όσοι συμμετέχουν στην αναβίωση του εθίμου γιορτάζουν μαζί, δοκιμάζοντας αβγά, κουλούρια και παραδοσιακό σαμιώτικο κρασί.

Το έθιμο της «Κούνιας»

Το Πάσχα, σε ορισμένα χωριά της Σάμου, διατηρούν το έθιμο της «Κούνιας». Μετά το φαγητό, αρχίζει γλέντι με χορούς και τραγούδια και στήνονται οι κούνιες. Οι νέοι κρεμούν σανίδες στα δέντρα και κουνούν τις κοπέλες, συνοδεία παλαιών τοπικών τραγουδιών.

Ο πυροβολισμός του Ιούδα

Σε αρκετά χωριά, όπως στο Παλιό Καρλόβασι, καίνε τον Ιούδα. Όλοι μαζεύονται για να παρακολουθήσουν την τιμωρία του φιλάργυρου προδότη και ακολουθεί λαϊκό τοπικό γλέντι. Μάλιστα, στους Αγίους Θεοδώρους τον πυροβολούν! Την Κυριακή του Πάσχα κατασκευάζουν ένα ομοίωμα με άχυρο και τον κρεμούν στον μεγάλο πλάτανο στην πλατεία του χωριού. Στη συνέχεια, τουφεκίζουν τον «τσιφούτη» με τα κυνηγετικά τους όπλα, μέχρι τελικής πτώσεως.